Lista dłużników imiona i nazwiska czy moje dane są publiczne?

Mam 34 lata, mieszkam w Łodzi i od kilku miesięcy porządkuję stare zobowiązania po zamkniętej działalności. W sumie zostało mi około 28 tys. zł w czterech zobowiązaniach, z czego dwa są opóźnione mniej więcej pięć miesięcy. Wczoraj znajomy powiedział mi, że istnieje podobno jakaś „lista dłużników imiona i nazwiska”, którą każdy może wpisać w Google i zobaczyć, kto ma długi.

Trochę spanikowałem, bo za kilka tygodni zmieniam pracę i nie chciałbym, żeby moje nazwisko wyskoczyło przyszłemu pracodawcy albo komuś z rodziny. Z drugiej strony sam wynajmuję małe mieszkanie po babci i chciałbym przed nową umową wiedzieć, jak sprawdzić dłużnika legalnie, bez grzebania komuś w prywatnych danych.

Czy naprawdę istnieje publiczny rejestr dłużników lista nazwisk? Czym się różni BIK, KRD, BIG i KRZ? I jeżeli moje dane pojawiły się na jakiejś internetowej „giełdzie długów”, to czy można żądać ich usunięcia?

Nie ma jednej strony typu „wszyscy zadłużeni Polacy od A do Z”. Ludzie mieszają kilka zupełnie różnych baz. BIK dotyczy historii kredytowej, BIG-i zbierają informacje gospodarcze, a KRZ jest rejestrem państwowym i część informacji jest jawna.

Sama zaległość nie oznacza więc automatycznie, że twoje imię i nazwisko są dostępne dla każdego w zwykłej wyszukiwarce.

Ja kiedyś też szukałem hasła „lista dłużników nazwiska” i trafiłem na różne prywatne strony. Problem w tym, że taka wyszukiwarka długów w internecie nie jest tym samym co urzędowy rejestr osób zadłużonych.

Jeżeli chodzi o nowego najemcę, najbezpieczniej poprosić go wprost o raport, zamiast próbować obchodzić zasady dostępu do BIG albo BIK.

Jestem prawnikiem KONTRA DŁUG. Najważniejsze rozróżnienie: „lista dłużników w Polsce” to potoczne określenie, ale prawnie funkcjonuje kilka odrębnych systemów. KRZ jest rejestrem państwowym i jawnym w zakresie przewidzianym dla tego rejestru. BIK i biura informacji gospodarczej nie są otwartą listą nazwisk dostępną dla każdego bez warunków.

Jeśli chcesz sprawdzić własną sytuację, warto zacząć od ustalenia, kto jest wierzycielem, jakie zobowiązanie figuruje w dokumentach i gdzie rzeczywiście mogło dojść do wpisu. W KONTRA DŁUG analizujemy zadłużenie i raport BIK, pomagamy w negocjacjach i restrukturyzacji z wierzycielami oraz przygotowujemy dokumenty, które klient składa sam, np. sprzeciw, zarzuty, skargę albo wniosek o upadłość konsumencką. Działamy online w całej Polsce. Możesz skorzystać z bezpłatnej konsultacji na kontradlug.pl.

A czy istnieje publiczna lista dłużników z imionami i nazwiskami? Mam na myśli taką państwową, a nie prywatną stronę, gdzie ktoś wystawia wierzytelności.

Jeśli pytasz o państwowy, jawny rejestr, to chodzi o Krajowy Rejestr Zadłużonych. Można tam wyszukiwać informacje należące do zakresu KRZ, m.in. dotyczące postępowań upadłościowych, niektórych dłużników alimentacyjnych oraz przypadków związanych z bezskuteczną egzekucją.

To nadal nie jest jednak „lista dłużników BIK”. BIK nie działa jako publiczna wyszukiwarka nazwisk.

Mam pytanie z drugiej strony: jak sprawdzić, czy ktoś ma długi przed umową? Wynajmuję lokal i poprzedni najemca zostawił zaległości za media. Nie chcę więcej podpisywać umowy całkiem w ciemno.

W KRZ możesz sprawdzić jawne informacje. Przy KRD, BIG InfoMonitor czy ERIF sprawdzanie konsumenta nie polega na anonimowym wpisaniu nazwiska. Potrzebne są zasady dostępu i przy sprawdzaniu osoby prywatnej jej upoważnienie.

Ja przy najmie poprosiłam po prostu kandydata o aktualny raport, dokument potwierdzający dochód i kontakt do poprzedniego wynajmującego. To jest bardziej przejrzyste niż polowanie na „krajowy rejestr dłużników lista nazwisk” w Google.

Doprecyzuję, bo w takich wątkach często miesza się trzy pojęcia: rejestr publiczny, biuro informacji gospodarczej i prywatną stronę publikującą informacje o wierzytelnościach. To nie są synonimy. Sam fakt, że ktoś jest dłużnikiem, nie daje każdemu dowolnego prawa do rozpowszechniania jego danych osobowych.

W sprawach prawnych warto sprawdzać aktualne przepisy w oficjalnym Internetowym Systemie Aktów Prawnych: isap.sejm.gov.pl. Jeżeli dane są opublikowane na prywatnej stronie, trzeba osobno ocenić podstawę przetwarzania danych i zakres publikacji.

Mnie bardziej interesuje prywatna „giełda długów”. Kiedyś po wpisaniu mojego nazwiska pokazywał się wynik z kwotą i nazwą miejscowości. Dług już był sporny, a wpis dalej wisiał. Czy publikowanie listy dłużników w internecie jest legalne?

Nie można odpowiedzieć, że każda publikacja jest z automatu legalna albo nielegalna. Administrator musi mieć podstawę prawną przetwarzania, a zakres danych powinien być adekwatny. Jeżeli dane są wrzucone bez podstawy albo nadmiernie eksponowane, mogą pojawić się problemy zarówno z RODO, jak i z ochroną dóbr osobistych.

Jeśli wpis dotyczy ciebie, zapisałbym adres strony, zrobił zrzuty ekranu i wysłał formalne żądanie wyjaśnienia podstawy przetwarzania oraz usunięcia danych, jeśli są ku temu przesłanki.

Miałam podobny stres, bo wynik z prywatnej bazy dłużników pojawiał się wysoko w wyszukiwarce i bałam się, że zobaczą to ludzie z pracy. Najgorsze było to, że człowiek zaczyna myśleć, iż każdy pracodawca ma jakąś tajną wyszukiwarkę dłużników.

Po uporządkowaniu sprawy okazało się, że publiczne i niepubliczne rejestry to zupełnie różne rzeczy. Sam raport BIK nie jest czymś, co przypadkowa osoba może sobie pobrać po nazwisku.

A co z hasłami typu „Provident lista dłużników” albo „Kaczmarski Inkasso lista dłużników”? Widzę, że ludzie tak wyszukują. Czy firmy pożyczkowe i windykacyjne mają publiczne spisy swoich klientów z zaległościami?

Nie traktowałabym takich fraz z wyszukiwarki jako dowodu, że dana firma prowadzi publiczną listę klientów. Ludzie wpisują w Google wszystko, np. „dłużnicy info”, „dłużnicy pl”, „forum dłużników” albo „znajdź dłużnika”. To nie znaczy, że istnieje oficjalna baza odpowiadająca dokładnie tej nazwie.

Najlepiej zawsze ustalić, jaki konkretnie rejestr masz na myśli i jakie ma zasady dostępu.

Dodałbym jeszcze, że „spis dłużników alimentacyjnych nazwiska” też bywa źle rozumiany. Informacje o części dłużników alimentacyjnych mogą być dostępne w ramach KRZ, ale to nie jest lista do przeglądania dla ciekawości jak książka telefoniczna.

Jeżeli szukasz konkretnej osoby, musisz mieć dane pozwalające ją odróżnić od innych osób o takim samym imieniu i nazwisku.

Paweł, jeśli najbardziej boisz się pracodawcy, to rozdzieliłabym dwie rzeczy: co jest jawne z mocy przepisów, a co ktoś może przypadkiem znaleźć w Google. Publiczny wynik wyszukiwarki może pochodzić z prywatnego serwisu, ale nie oznacza to, że BIK udostępnił twoją historię kredytową.

Ja zrobiłam sobie prostą kontrolę: wyszukałam imię i nazwisko w cudzysłowie, sprawdziłam KRZ i pobrałam własny raport z BIK. Dzięki temu wiedziałam, co rzeczywiście gdzie figuruje.

Jako prawnik KONTRA DŁUG dodam praktyczny schemat. Jeśli znalazłeś swoje dane na prywatnej stronie, najpierw zabezpiecz dowód publikacji: zrzut ekranu, adres URL, datę i zakres widocznych danych. Następnie napisz do administratora i poproś o wskazanie podstawy prawnej przetwarzania, źródła danych oraz rozpatrzenie żądania usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, zależnie od sytuacji.

Jeżeli natomiast problemem jest sam dług, nie skupiaj się wyłącznie na tym, gdzie widnieje nazwisko. Trzeba równolegle sprawdzić wierzyciela, saldo, ewentualną cesję i dokumenty. Nasza pomoc obejmuje analizę długów i raportu BIK, negocjacje i restrukturyzację z wierzycielami oraz przygotowanie dokumentów takich jak sprzeciw, zarzuty, skarga czy wniosek o upadłość konsumencką, które klient składa sam. Nie obiecujemy określonego wyniku ani „wymazania” długu.

Jak usunąć swoje dane z listy dłużników w sieci, jeżeli administrator strony nie odpowiada? Wysłałem zwykłego maila dwa tygodnie temu i cisza.

Ja wysłałabym formalne żądanie, a nie luźną wiadomość „proszę skasować”. Wskaż konkretny adres strony, opisz dane, których dotyczy żądanie, powołaj się na prawo do usunięcia danych i sprzeciw wobec przetwarzania. Zachowaj potwierdzenie wysyłki.

Jeśli administrator nie odpowie w przewidzianym terminie, można skierować skargę do Prezesa UODO. Warto też trzymać zrzuty ekranu, bo po usunięciu strony później trudno wykazać, co dokładnie było opublikowane.

Warto też pamiętać, że wpis do BIG nie może być robiony całkiem dowolnie. Przy konsumencie mówimy m.in. o zadłużeniu co najmniej 200 zł, opóźnieniu minimum 30 dni i wcześniejszym ostrzeżeniu o zamiarze przekazania informacji. Po spłacie informacja powinna zostać usunięta w ciągu 14 dni.

Dlatego jeśli ktoś widzi wpis i twierdzi, że nie spełniał warunków, powinien zacząć od sprawdzenia, kto i na jakiej podstawie przekazał dane.

Jeszcze jedna różnica przy BIK: część danych po spłacie może być przetwarzana bez zgody klienta do 5 lat, jeżeli opóźnienie przekroczyło 60 dni i bank wcześniej uprzedził klienta o takim przetwarzaniu 30 dni przed jego rozpoczęciem.

Ale znowu: to nie robi z BIK publicznego „rejestru długów osób fizycznych”. To, że bank albo instytucja finansowa korzysta z danych, nie oznacza, że są one jawne dla sąsiada czy pracodawcy.

Czyli jeśli chcę „sprawdź dłużnika” przed podpisaniem umowy z osobą prywatną, rozsądny zestaw to: jawne dane w KRZ plus poproszenie tej osoby o raport BIK albo BIG? Nie ma legalnej jednej wyszukiwarki, która pokaże mi wszystkie jej kredyty, chwilówki i zaległości?

Tak to rozumiem. KRZ daje dostęp do informacji, które są w nim jawne, natomiast nie istnieje jedna kompletna krajowa lista dłużników pokazująca wszystkie zobowiązania każdego człowieka. KRD, BIG InfoMonitor i ERIF mają własne zasady, a przy konsumentach potrzebne jest pisemne upoważnienie do sprawdzenia.

Przy najmie czy współpracy biznesowej najczyściej jest wpisać do procesu weryfikacji zgodę kandydata i poprosić o dokumenty lub raporty. Wtedy obie strony wiedzą, co jest sprawdzane.

Wracam po prawie roku, bo może komuś się przyda finał. Sprawdziłem KRZ, pobrałem własny raport BIK i przejrzałem wyniki wyszukiwania po imieniu i nazwisku. Nie znalazłem żadnej „publicznej listy wszystkich moich długów”. Był za to stary wpis na prywatnej stronie dotyczący jednej wierzytelności.

Wysłałem administratorowi formalne żądanie dotyczące danych, zachowałem zrzuty ekranu i po korespondencji wpis zniknął. Same zobowiązania oczywiście od tego nie zniknęły, więc osobno ustaliłem salda i dogadałem harmonogram spłat tam, gdzie było to możliwe. Do najmu wprowadziłem też prostą zasadę: kandydat może dobrowolnie pokazać raport, zamiast żebym szukał go po przypadkowych stronach.

Dzięki wszystkim za wyjaśnienie różnicy między BIK, BIG i KRZ. Zobacz też: Rejestr dłużników jak sprawdzić czy wierzyciel mnie wpisał?; Jak sprawdzić czy ktoś ma długi zanim podpiszę umowę?