Ugoda konsumencka, czy układ z wierzycielami uratuje mój majątek?

Mam 39 lat, mieszkam pod Poznaniem i pierwszy raz piszę na takim forum, bo już sam nie wiem, w którą stronę iść. Mam stabilną pracę na umowie o pracę, żona też pracuje, ale przez kilka gorszych lat nazbierało się u mnie około 286 tys. zł długu: dwa kredyty gotówkowe, karta, limit w koncie i kilka mniejszych zobowiązań. Łącznie sześciu wierzycieli. Opóźnienia są różne, najstarsze około czterech miesięcy. Czytam o czymś takim jak ugoda konsumencka i zastanawiam się, czy to realna droga, czy tylko ładna nazwa na kolejną skomplikowaną procedurę.

Najbardziej boję się mieszkania. Jest na kredyt hipoteczny, zostało nam jeszcze sporo do spłaty i nie chcę doprowadzić do sytuacji, w której przez upadłość tracimy dach nad głową. Dochody mamy regularne, tylko suma wszystkich rat przestała się spinać. Gdyby dało się rozłożyć długi rozsądniej, część odroczyć i płacić jedną realną miesięczną kwotę, jestem gotów to robić. Nie wiem tylko, czy wierzyciele w ogóle zgodzą się na układ z osobą fizyczną i jak wygląda takie głosowanie.

Czy ktoś przechodził układ konsumencki albo układ na zgromadzeniu wierzycieli? Jak skomplikowane jest przygotowanie propozycji? Czy trzeba mieć zgodę każdego banku osobno? I najważniejsze: czy naprawdę da się w takim trybie zachować mieszkanie, jeżeli człowiek ma dochód pozwalający na regularne spłaty?

Ja bym najpierw rozpisała wszystkie długi w jednej tabeli: wierzyciel, saldo, rata, zaległość, zabezpieczenie, czy sprawa jest jeszcze w banku czy już u windykacji. Sama dopiero po takim zestawieniu zobaczyłam, że problemem nie była jedna ogromna rata, tylko sześć różnych terminów i ciągłe gaszenie pożarów.

Układ konsumencki ma sens przede wszystkim wtedy, gdy masz stały dochód i rzeczywiście istnieje nadwyżka na raty. Wierzyciele patrzą raczej na to, czy propozycja daje im realną spłatę, a nie na to, czy dłużnik bardzo chce zachować mieszkanie.

Ważne, żeby nie mieszać zwykłej ugody z jednym bankiem z formalnym postępowaniem układowym. Przy zwykłej ugodzie dogadujesz się z wierzycielem indywidualnie. Przy układzie głosowanie dotyczy większej całości i propozycje muszą być policzone tak, żeby były wykonalne.

Ja miałem trzy banki i dwie chwilówki. Z jednym bankiem udało się dojść do porozumienia bez formalnego układu, a reszta była już bardziej oporna. Najwięcej czasu straciłem na składanie nierealnych propozycji, bo patrzyłem tylko na to, ile chciałbym płacić, a nie na to, co zostaje po normalnych kosztach życia.

Też bałam się procedury bardziej niż samego zadłużenia. Jak człowiek czyta hasła typu zgromadzenie wierzycieli, propozycje układowe, głosowanie, spis wierzytelności, to brzmi jak coś dla dużych spółek, a nie zwykłej osoby.

W praktyce najtrudniejsze jest zebranie papierów i uczciwe policzenie budżetu. Nie zakładaj raty na styk. Jak zostawisz sobie za mało na życie i wydarzy się naprawa samochodu albo choroba dziecka, układ zaczyna się sypać.

Jestem prawnikiem KONTRA DŁUG. W takiej sytuacji najważniejsze jest odróżnienie trzech rzeczy: indywidualnej ugody z pojedynczym wierzycielem, zwykłych negocjacji restrukturyzacyjnych oraz formalnego postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli. To ostatnie jest rozwiązaniem dla osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności i ma zdolność wykonywania zaproponowanego planu spłat.

Nie trzeba uzyskać zgody każdego wierzyciela z osobna. O wyniku decyduje głosowanie według reguł przewidzianych dla układu. Kluczowe są jednak dobrze przygotowane propozycje: wysokość rat, ich harmonogram, ewentualne odroczenie czy częściowe umorzenie muszą mieć ekonomiczne uzasadnienie. Warto też porównać sytuację wierzycieli z tym, co mogliby uzyskać w scenariuszu upadłościowym.

W KONTRA DŁUG analizujemy zadłużenie i raport BIK, pomagamy w negocjacjach i restrukturyzacji z wierzycielami oraz przygotowujemy dokumenty, takie jak sprzeciw, zarzuty, skarga czy wniosek o upadłość konsumencką, które klient następnie składa sam. Działamy online w całej Polsce. Jeżeli chcesz uporządkować warianty przed podjęciem decyzji, można skorzystać z bezpłatnej konsultacji na kontradlug.pl.

Marcin, a policzyłeś dokładnie, ile zostaje wam miesięcznie po hipotece, jedzeniu, rachunkach, transporcie i kosztach dzieci? Bez tej liczby rozmowa o układzie jest trochę abstrakcyjna. Jeżeli wychodzi ci realnie 3000 zł nadwyżki, to propozycja na 5000 zł nie będzie długo działała, choćby wierzyciele ją przyjęli.

I nie patrz tylko na obecne dochody. Pomyśl, co jeśli przez miesiąc czy dwa ktoś z was zarobi mniej. Bezpieczny plan powinien mieć margines.

Mam pytanie bardziej podstawowe: czym jest układ konsumencki? Czy to coś podobnego do upadłości, tylko bez syndyka, czy całkiem inna procedura?

Najprościej: chodzi o postępowanie, w którym osoba nieprowadząca działalności przedstawia wierzycielom propozycje spłaty i dochodzi do głosowania. Możesz zaproponować raty, przesunięcie terminów, a czasem również częściową redukcję części zobowiązań. Jeżeli układ zostanie przyjęty i zatwierdzony, wierzyciele objęci nim są związani jego warunkami.

To nie jest więc po prostu prywatna umowa z jednym bankiem. Cała idea polega na zebraniu sytuacji zadłużonej osoby w jeden uporządkowany plan.

A jaka większość wierzycieli musi przyjąć układ? Bo jeśli jeden bank ma połowę całego długu, to czy praktycznie może wszystko zablokować?

Doprecyzuję, bo przy głosowaniu łatwo o skróty myślowe. Układ jest przyjęty, jeżeli opowie się za nim większość wierzycieli uprawnionych do głosowania, którzy mają łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności uprawniających do głosowania. Liczy się więc zarówno liczba głosujących wierzycieli, jak i wartość ich wierzytelności.

To oznacza, że duży wierzyciel ma istotne znaczenie, ale nie zawsze samodzielnie rozstrzyga wynik. Przy formalnym postępowaniu warto opierać się na aktualnym brzmieniu przepisów. Oficjalne teksty ustaw można sprawdzać na isap.sejm.gov.pl.

Dodam tylko, że propozycje układowe nie powinny wyglądać jak lista życzeń. Dobrze jest uzasadnić, skąd bierze się proponowana rata, jakie są dochody gospodarstwa, stałe wydatki, czy są osoby na utrzymaniu i dlaczego taka propozycja daje wierzycielom sensowny poziom spłaty.

Jeśli szukasz w internecie hasła „propozycje układowe wzór”, to traktuj wzory najwyżej jako konstrukcję dokumentu. Same liczby i warunki trzeba dopasować do konkretnej sytuacji.

Czy przy układzie można zachować mieszkanie? Pytam też dla siebie, bo mam dwa kredyty niezabezpieczone i hipotekę, a największy strach przed upadłością to właśnie sprzedaż nieruchomości.

To jest właśnie jedna z rzeczy, dla których ludzie patrzą na układ. W upadłości majątek może być likwidowany przez syndyka, natomiast przy układzie założeniem jest wykonywanie ustalonego planu spłaty, a nie sprzedaż całego majątku. Dzięki temu zachowanie mieszkania może być realnym celem.

Tylko trzeba uważać z myśleniem „układ = mieszkanie na pewno zostaje”. Jeżeli rata hipoteki plus rata układowa przekraczają faktyczne możliwości, to sam wybór procedury problemu nie rozwiąże.

Moja ugoda konsumencka była o tyle trudna, że miałem dochód sezonowy. W jednym miesiącu 8000 zł, w kolejnym 4500 zł. Wierzyciel chciał patrzeć na lepsze miesiące, ja na gorsze. Dopiero średnia z dłuższego okresu pokazała sensowny obraz.

Dlatego przy stałej pensji masz przynajmniej jeden problem mniej. Nie znaczy to, że wierzyciele zgodzą się automatycznie, ale łatwiej pokazać przewidywalność spłat.

Mnie ciekawi jeszcze, czy układ z wierzycielami osoba fizyczna może zrobić sama, czy w praktyce bez prawnika nie ma sensu nawet zaczynać. Dokumenty mnie nie przerażają, ale boję się, że źle policzę wierzytelności albo pominę coś ważnego.

Technicznie wiele rzeczy da się zrobić samemu, ale problemem jest zwykle nie samo wypełnienie dokumentu, tylko strategia. Jak masz sześciu wierzycieli, hipotekę i różne stadia zaległości, to trzeba wiedzieć, które zobowiązania obejmujesz propozycją i jak to uzasadnić.

Ja przy restrukturyzacji konsumenckiej zrobiłem na początku banalny błąd: podałem ratę, która wyglądała dobrze na papierze, ale nie uwzględniłem rocznych kosztów ubezpieczenia samochodu i szkoły dziecka. Potem budżet się rozjechał.

Mam inne pytanie: co się stanie, gdy nie wykonam układu? Załóżmy, że przez rok płacę normalnie, a potem tracę pracę i zaczynają się opóźnienia. Czy cały układ automatycznie znika?

Nie traktowałbym jednego spóźnienia jak automatycznego końca, ale trwałe niewykonywanie warunków jest poważnym problemem. Wierzyciele mogą dążyć do uchylenia układu. Wtedy wracają do dochodzenia pierwotnych należności, oczywiście z uwzględnieniem tego, co już wcześniej spłaciłeś.

Dlatego moim zdaniem największy błąd to zaproponować za wysokie raty tylko po to, żeby wierzyciele zagłosowali „za”. Lepiej wolniej, ale stabilnie.

Czy ktoś wie, jak długo zwykle trwa dojście do samego zgromadzenia wierzycieli? Nie pytam o gwarantowany termin, tylko czy to raczej tygodnie, miesiące czy lata.

Z tego, co czytałem i co przekazywał mi doradca, zgromadzenie powinno być organizowane w rozsądnym czasie po otwarciu postępowania, a praktycznie mówi się raczej o kilku miesiącach niż o szybkim załatwieniu wszystkiego w parę tygodni. Dużo zależy od kompletności dokumentów, liczby wierzycieli i tego, czy pojawiają się spory co do wierzytelności.

Nie nastawiałbym się więc na natychmiastową ulgę. To bardziej uporządkowany proces niż szybka ugoda telefoniczna.

Wracając do pytań o mieszkanie i wykonalność układu: przy dobrze przygotowanej propozycji największe znaczenie ma przepływ pieniędzy w gospodarstwie domowym. Trzeba policzyć nie tylko bieżące raty, ale też koszty utrzymania nieruchomości, ratę hipoteki, media, transport, leczenie, dzieci i wydatki okresowe. Dopiero z nadwyżki powinna powstać rata układowa.

W praktyce układ konsumencki jest rozważany właśnie po to, by uniknąć likwidacji majątku charakterystycznej dla upadłości i spłacać zobowiązania zgodnie z zaakceptowanym planem. Samo posiadanie mieszkania nie przekreśla takiego rozwiązania. Ważne jest natomiast, żeby całość była finansowo realna, bo niewykonywanie układu może prowadzić do jego uchylenia.

Jeżeli ktoś jest na etapie wyboru między negocjacjami, formalnym układem a upadłością, warto zestawić wszystkie zobowiązania i raport BIK oraz policzyć kilka wariantów. Jako prawnik KONTRA DŁUG zajmuję się analizą takich sytuacji, negocjacjami i restrukturyzacją z wierzycielami oraz przygotowaniem dokumentów, które klient składa sam. Nie każdy przypadek wymaga upadłości i nie każdy nadaje się do układu.

Marcin, masz może aktualizację? Pytam, bo mam bardzo podobną sytuację: stały dochód, spore długi, ale też mieszkanie, którego nie chcę stracić. W internecie jest mnóstwo haseł „upadłość albo nic”, a mało konkretnych ugoda konsumencka opinie od ludzi, którzy faktycznie próbowali.

Tak, zrobiłem dokładny budżet. Wyszło dużo gorzej niż sobie wcześniej wyobrażałem, bo wcześniej liczyłem tylko stałe rachunki. Jak doliczyłem ubezpieczenia, serwis auta, leki i wydatki szkolne, realna nadwyżka to około 3900–4300 zł miesięcznie, zależnie od miesiąca.

Zacząłem też zbierać aktualne salda od wierzycieli i okazało się, że dwie kwoty, które miałem zapisane, były już nieaktualne. Na razie nie składałem żadnej formalnej propozycji. Najpierw chcę mieć pełny obraz i nie popełnić błędu z ratą za wysoką od pierwszego dnia.

Dobrze, że liczysz z zapasem. U mnie w restrukturyzacji największą pułapką było to, że każdy wierzyciel osobno mówił „przecież ta rata nie jest wysoka”. Tylko że jak zbierzesz pięć „niewysokich” rat, to robi się kwota nie do udźwignięcia.

W formalnym układzie przewagą jest dla mnie właśnie patrzenie na cały obraz, a nie na jeden kredyt w oderwaniu od reszty.

A jak wygląda okres spłaty? Spotkałem się z informacją, że przy układzie można rozłożyć wszystko nawet na pięć lat. Czy to jest jakiś standard, czy tylko jedna z możliwości?

Pięć lat pojawia się często jako praktyczny horyzont dla takiego układu, ale nie myśl o tym jak o automatycznym formularzu „60 rat i koniec”. Propozycja powinna wynikać z kwoty zadłużenia, miesięcznej nadwyżki i możliwości dłużnika. Czasem krócej będzie realne, czasem potrzebna jest inna konstrukcja, np. niższe raty na początku.

Ważniejsze od samej liczby miesięcy jest to, czy plan da się utrzymać bez ponownego zapożyczania się.

Jeszcze jedna rzecz dla osób czytających ten wątek: nie wpłacajcie w ciemno dużych zaliczek firmom, które reklamują „gwarantowane oddłużenie” albo „pewny układ”. Nikt uczciwie nie może zagwarantować, jak zagłosują wierzyciele.

Dopytujcie, co dokładnie obejmuje usługa, jakie dokumenty dostaniecie i kto faktycznie będzie prowadził analizę. Sama obietnica „uratujemy majątek” nic nie znaczy.

Wracam po dłuższym czasie, bo obiecałem aktualizację. Nie skończyło się ani cudownym „wyzerowaniem długu”, ani natychmiastową upadłością. Najpierw uporządkowałem wszystkie zobowiązania, pobrałem raport BIK, zebrałem aktualne salda i przez kilka miesięcy pilnowałem domowego budżetu, żeby zobaczyć, jaka rata jest naprawdę bezpieczna. Ostatecznie przygotowaliśmy wariant układowy oparty na niższej miesięcznej racie niż ta, którą początkowo sam chciałem deklarować.

Największa zmiana jest psychiczna: przestałem reagować na każdy telefon wierzyciela osobno i zacząłem patrzeć na cały dług jako na jeden problem do uporządkowania. Mieszkanie nadal mamy, ratę hipoteczną płacę normalnie, a w pozostałych zobowiązaniach udało się przynajmniej uporządkować sposób rozmów i warunki dalszych spłat. Nie wszyscy wierzyciele byli od razu entuzjastyczni, więc potwierdzam to, co pisali inni: nikt nie daje zgody z automatu i trzeba mieć liczby, które się bronią.

Dzięki wszystkim za konkretne odpowiedzi, zwłaszcza za ostrzeżenie, żeby nie ustalać rat pod maksymalne możliwości z jednego dobrego miesiąca. Osobom, które stoją przed podobnym wyborem, polecam najpierw policzyć budżet i dopiero potem porównywać układ konsumencki z upadłością i zwykłymi ugodami. Zobacz też: Upadłość konsumencka czy to dobre wyjście z moich długów?; Bankructwo firmy czy odpowiadam za długi działalności prywatnie?